Kwas foliowy jest jednym z kluczowych składników niezbędnych dla zdrowia kobiet – szczególnie w kontekście cyklu miesiączkowego, płodności, ciąży, pracy układu nerwowego oraz metabolizmu hormonów. Jednak coraz więcej danych naukowych pokazuje, że nie każda forma kwasu foliowego działa tak samo.

W praktyce klinicznej i dietetycznej coraz większą uwagę zwraca się na różnicę pomiędzy syntetycznym kwasem foliowym a jego aktywną formą – folianem. Ma to szczególne znaczenie u kobiet z zaburzeniami hormonalnymi, PCOS, endometriozą, insulinoopornością, problemami z zajściem w ciążę czy obciążeniami genetycznymi (np. polimorfizmy MTHFR). Jeśli chcesz spojrzeć na zdrowie hormonalne jeszcze szerzej – od strony jakości cyklu i znaczenia prawidłowej owulacji – warto zajrzeć również do artykułu: Owulacja a zdrowie hormonalne.

Syntetyczny kwas foliowy to kwas pteroilomonoglutaminowy – forma, która nie występuje naturalnie w żywności. Aby mógł zostać wykorzystany przez organizm, musi przejść szereg przemian enzymatycznych, prowadzących do powstania biologicznie aktywnego folianu.

Efektywność tych procesów zależy m.in. od:

• sprawności enzymów (szczególnie MTHFR),
• stanu wątroby,
• poziomu witamin z grupy B,
• ogólnego stanu metabolicznego i hormonalnego organizmu.

U wielu kobiet – zwłaszcza z zaburzeniami hormonalnymi – te przemiany nie zachodzą optymalnie, co znacząco ogranicza skuteczność syntetycznego kwasu foliowego.

Warto pamiętać, że folian nie działa w organizmie „sam” – jego wykorzystanie jest ściśle powiązane m.in. z witaminą B12 i szlakami metylacji. To właśnie dlatego przy objawach takich jak zmęczenie, zaburzenia cyklu, PMS czy problemy z płodnością dobrze jest patrzeć szerzej na cały kontekst żywieniowo-metaboliczny. O roli B12 w tych procesach przeczytasz tutaj: Witamina B12 a zdrowie hormonalne kobiet – miesiączka, płodność, nastrój i metabolizm hormonów.

Za biologicznie aktywne i najlepiej przyswajalne uznaje się:

• L-metylofolian wapnia,
• Quatrefolic® (sól glukozaminowa lub wapniowa L-5-MTHF),
• sól wapniową kwasu L-5-metylotetrahydrofoliowego,
• kwas folinowy (5-formylotetrahydrofolian).

Są to formy, które nie wymagają aktywności enzymu MTHFR, dzięki czemu mogą być bezpośrednio wykorzystywane w procesach metylacji, syntezy DNA i regulacji hormonalnej.

Przy nadmiernej podaży syntetycznego kwasu foliowego może dochodzić do kumulacji tzw. UMFA (unmetabolized folic acid) we krwi. Badania wskazują, że UMFA:

• blokuje metabolizm naturalnych folianów,
• hamuje aktywność enzymu MTHFR,
• może prowadzić do zaburzeń szlaków metylacji,
• wiąże się z niekorzystnymi efektami immunologicznymi.

Co istotne, negatywne skutki obserwowano nawet przy dawkach >200 µg/dzień syntetycznego kwasu foliowego, szczególnie przy długotrwałej suplementacji.

Aktywny folian odgrywa kluczową rolę w:

• regulacji cyklu miesiączkowego,
• prawidłowej owulacji,
• metabolizmie estrogenów,
• obniżaniu poziomu homocysteiny,
• przygotowaniu organizmu do ciąży i rozwoju płodu.

Zaburzenia szlaków folianowych mogą nasilać:

• PMS,
• dominację estrogenową,
• problemy z płodnością,
• ryzyko poronień,
• zmęczenie i zaburzenia nastroju.

W praktyce bardzo często nie da się oddzielić gospodarki folianowej od gospodarki glukozowo-insulinowej. U kobiet z PCOS i insulinoopornością zaburzenia metylacji, przewlekły stan zapalny i niestabilna glikemia często wzajemnie się napędzają. Jeśli chcesz uporządkować ten temat od najbardziej praktycznej strony, zobacz: Insulinooporność u kobiet – 3 proste kroki dla hormonów i cyklu.

Aktywna forma folianu jest szczególnie istotna:

• przed ciążą,
• w pierwszym trymestrze,
• u kobiet z obciążeniami genetycznymi (MTHFR).

Nadmierna ekspozycja na UMFA była w badaniach obserwacyjnych łączona z:

• wyższym ryzykiem alergii i astmy u dzieci,
• zaburzeniami neurorozwojowymi.

Dlatego preparaty prenatalne i suplementy dla kobiet w wieku rozrodczym nie powinny zawierać syntetycznego kwasu foliowego.

Na etapie starań o ciążę lub przy podejrzeniu zaburzeń owulacji, niedoborów czy problemów z metylacją warto oprzeć się nie tylko na suplementacji, ale też na dobrze zaplanowanej diagnostyce. Jakie badania mają największy sens w kontekście hormonów, owulacji i niedoborów, omawiamy szczegółowo tutaj: Badania przy zaburzeniach hormonalnych u kobiet – jakie wykonać i kiedy? Kompletny przewodnik.

W formule Osana Support zastosowano aktywną formę kwasu foliowego – folian (400 µg). Jest to dawka odpowiadająca aktualnym zaleceniom dla kobiet, a jednocześnie forma:

• bezpieczna przy długotrwałym stosowaniu,
• niezależna od aktywności MTHFR,
• wspierająca metylację, układ nerwowy i równowagę hormonalną.

Dzięki temu Osana Support stanowi realne wsparcie zdrowia hormonalnego kobiet, również tych z zaburzeniami cyklu, PCOS czy zwiększonym zapotrzebowaniem na foliany.

• Nie każdy kwas foliowy działa tak samo.
• Syntetyczny kwas foliowy może być słabo metabolizowany i prowadzić do kumulacji UMFA.
• Aktywne foliany są lepiej przyswajalne, bezpieczniejsze i skuteczniejsze.
• U kobiet z zaburzeniami hormonalnymi forma suplementu ma kluczowe znaczenie.
• Świadoma suplementacja zaczyna się od czytania etykiet i rozumienia form składników.

W Osana stawiamy na formuły oparte na fizjologii kobiecego organizmu – bez kompromisów jakościowych.

Bibliografia

1. Bailey SW, Ayling JE. The extremely slow and variable activity of dihydrofolate reductase in humans: implications for folic acid supplementation. Proc Natl Acad Sci USA. 2009;106(36):15424–15429.
2. Bailey LB, Berry RJ. Folate metabolism and requirements. J Nutr. 2005;135(5):1003–1006.
3. Crider KS, Bailey LB, Berry RJ. Folic acid food fortification—its history, effect, concerns, and future directions. Nutrients. 2011;3(3):370–384.
4. Smith AD, Kim YI, Refsum H. Is folic acid good for everyone? Am J Clin Nutr. 2008;87(3):517–533.
5. Lucock M. Folate: nutritional biochemistry, molecular biology, and role in disease processes. Mol Genet Metab. 2000;71(1–2):121–138.
6. Obican SG, Finnell RH, Mills JL, Shaw GM, Scialli AR. Folic acid in early pregnancy: a public health success story. FASEB J. 2010;24(11):4167–4174.
7. De-Regil LM, Peña-Rosas JP, Fernández-Gaxiola AC, Rayco-Solon P. Effects and safety of periconceptional folate supplementation for preventing birth defects. Cochrane Database Syst Rev. 2015;(12):CD007950.
8. Selhub J, Morris MS, Jacques PF. Unmetabolized folic acid in serum: acute studies in subjects consuming fortified food and supplements. Am J Clin Nutr. 2009;89(3):781–786.
9. Fenech M. Folate (vitamin B9) and vitamin B12 and their function in the maintenance of nuclear and mitochondrial genome integrity. Mutat Res. 2012;733(1–2):21–33.